Gigti

Gigti

Taaguut gigti nappaatinut assigiinngitsorpassuarnut taaguutaavoq. Nappaatit saanernut, nukinnut, ujallunut, ipinernut naggussanullu tunngasuupput.Gigternermik nappaatit aamma nappaatinik reumatiskinik taaneqartarput.

Tulliullugit gigtimik nappaatit sisamat Kalaallit Nunaanni atugaasut allaaserineqassapput. Taakkunannga marluk nalinginnaanerpaajupput, tassaallutik

• Gigti nungujartortitsisoq - Slidgigt (Osteoartrose)
• Naggussani gigti (Reumatoid Artrit).

Ilanngullugit sammineqarput:

• Meeqqat gigtiat (Juvenil Idiopatisk Artrit)
• SLE (Systemisk Lupus Erythematosus)

Gigtimik nappaatit allat

Kalaallit Nunaanni aamma allanik gigtimik nappaateqarpoq uani allaaserineqangitsunik. Qallunaatut allaaserisat ilaatigut nassaarineqarsinnaapput www.gigtforeningen.dk . IPIS attaveqarfigiuk uani eqqartorneqartut saniatigut gigtimik nappaatit allat pillugit kalaallisut paasissutissanik perusukkuit.

Gigti nungujartortitsisoq - Slidgigt – Osteoartrose

Gigti nungujartortitsisoq naggussani nappaatini nalinginnaanerpaajuvoq. Gigti nungujartortitsisoq utoqqaliartorneq ilutigalugu nalinginnaanerujartortarpoq. Inuit 40-leereersimasut affaat 60-ileereersimasullu tamarmik naggussat ilaanni arlalinniluunniit nungujartortitsisumik gigteqarput.

Nungujartortitsisumik gigteqalernissamut peqqutaasinnaasut amerlaqaat, tamakkulu ilagaat:

Ukioqqortussuseq, ilalisaatit, oqaimaatsumik suliaqarneq, suleriuseq ataasiinnaavallaaq, assigiiaaq timimullu artukkiisoq, oqimaappallaarneq, ajoqusereersimanerit soorlu napisaqarsimaneq naggussallu noqarutaasigut ajoqusersimaneq, inunnguuseralugu timimi ajoqutit, naggussat ingasattumik siaarneqarsinnaasut gigtillu allat.

Gigti nungujartortitsisoq nappaataavoq ajorunnaarsinneqarsinnaanngitsoq piffissap ingerlanerani ajortikkiartuaartartoq. Nataqqoq naggussap iluaniittoq nungujartortarpoq. Nappaat suussusersineqartarpoq nakorsamit misissortereernikkut tarrarsortinnikkullu naggussap allanngoriartorneranut takutitsisumik. Gigti nungujartortitsisoq ilaatigut kingornunneqarsinnaavoq.

Nungujartortitsisumik gigternermut ilisarnaatit tassaapput anniarneq, ippiorneq, naggussat qerataneri, naggussat aalatikkaanni ikkaaluttut ilaatigullu pullattut. Gigti nungujartortitsisoq pukusummi, kullumi, putukkumi, qitip ilaani appasinnerusumi, siffissani seeqqunilu malunniukkajuppoq.

Gigti nungujartortitsisoq inummiit inummut assigiinngitsumik malunniuttarpoq, aamma qanoq nungujartortitsisumik gigteqartigineq anniaateqarnerlu imminnut ataqatigiippasinngillat. Inuit annertuumik nungujartortitsisumik gigteqartut ilaat anniarneq ajorput, allat annikitsumik nungujartortitsisumik gigteqartut ilaat anniaaterpassuaqarsinnaasut.

Nungujartortitsisumik gigtimut ersiutaapput:

• Timip qeratanera ullaakkullu makinniarnerup erloqinarnera.
• Uninngatsiareerluni aallarteqqinniarnermi timip qeratanera.
• Naggussamik atuivallaarnermi anniarneq.
• Uninngatilluni (soorlu unnuami) anniarneq.

Nungujartortitsisuik gigteqaraluaraanniluunniit uummaarissumik inuuneqarnissaq, timigissartarneq oqimaappallaalernaveersaarnerlu pingaaruteqaqaat. Naggussalli eqqugaasut mianersuunnissaat, atorpallaarnaveersaarnissaat pingaaruteqarpoq. Tamanna pillugu peqqinnissaqarfimmiit siunnersorneqarnissaq maleruagassiorneqarnissarlu pingaarput.

Nungujartortitsisumik gigtimut katsorsaataapput mianersortumik eqaarsaarneq, nakorsaatit nipaallisaatit, periarfissallu allat misilereernerini anniaatillu innarluuteqalersitsinerini pilatsinneq.

Naggussani gigti – Reumatoid Artrit (RA)

Naggussani gigti nappaataavoq aseruuttoorutaasoq ajorunnaarsinneqarsinnaanngitsoq. Tassa naggussani aseruuttoornermik nappaataavoq nangeqattaartoq. Inuusuttut utoqqaallu naggussani gigteqalersinnaapput. Arnat amerlanerit naggussani gigteqalersarput.Naggussani gigteqarneq aamma Kalaallit Nunaanni nalinginnaavoq, taamaattorli Danmarkimi nunanilu allani atugaasartumiit sakkukinnerusutut ippoq.Naggussani gigteqalersarnermut peqqutaasoq ilisimaneqanngilaq, malunnarporli maligassaqarneq avatangiisillu peqqutaaqataasartut.Paffinni, inussani isikkallu inuaani naggussani gigteqalersarneq nalinginnaanerpaajuvoq. Aseruuttoornerit illugiikkajuttarput, tassa talerperlermi saamerlermilu naggussat assigiit eqqugaagajuttarput.

Naggussani gigti naggussani anniarnermik pullattoornermillu ersiuteqartarpoq. Qasoqqaneq immaqalu kissarneqalerneq sanigornerlu malittaasinnaapput. Ilisarnaatit allat tassaapput:

• Ullaakkut timip qeratanera.
• Naggussat aalatikkuminaanneri
• Gigtip tinuneri (ammip ataani pullannerit mikisut angisuullu ipinerit suanngarnerinit pisut).
• Naggussat nalaanni malugisinnaasat ajortittarnerat.

Nakorsap nappaat suussusersisarpaa misissuinikkut, aaviinikkut immaqalu tarrarsuinikkut. Inuit naggussamikkut gigteqalersut 80 %-ii aamminni akiuussutissamik gigteqalissutaasartumik, reumafaktor’imik pilersitsisarput.Nakorsaatit aseruunnermik millisitsisartut, taamalu naggussat ajorsivinnissaannik pinaveersimatitsisinnaasut, atorlugit katsorsaasoqartarpoq. Katsorsaanerup nakorsamit nakkutigineqarnissaa naleqqussarneqartarnissaalu pingaaruteqarpoq. Aamma napparsimmavimmi pillorissaasoq timimilluunniik sungiusaasorluunniit siunnersuisinnaapput naggussat ulluinnarni qanoq illersorneqarsinnaanerannik, suut iluaqutissaanerannik qanorlu sungiusartoqarsinnaanersoq naggussat aalatissinnaajuarniaraanni timilu nukittorsarlugu.

Meeqqat gigtiat – Juvenil Idiopatisk Artrit (JIA)

Meeqqat gigtiata naggussani gigti assiginngilaa.Meeqqat gigtii assigiinngitsut arlaqarput, assigiissutigaalli naggussami ataatsimi arlalinniluunniit aseruuttoortarneq annernartumik, pullattumik aalasinnaassutsimillu annikillisitsisumik. Timip ilaani allani aamma malunniuteqarsinnaavoq, soorlu isini aseruunnermik. Nappaat piffissap ilaani ajornerulersarpoq, taamaaligaangallu meeraq ippigisaqarnerullunilu anniarnerusarpoq.Nappaat meeqqat gigtiattut (JIA) taaneqartarpoq meeraq 16-it inorlugit ukioqarpat malunniutillu minnerpaamik sapaatip akunneri arfinillit atuussimappata gigteqarnermullu allanik peqqutissaqanngippat. Meeqqat gigtiat nappaataavoq ajorunnaarsinneqarsinnaanngitsoq, meeqqalli peroriartornerani malunnarunnaarsinnaasarpoq.Pingaarpoq meeqqap ulluinnarni inuunermi peqataanissaa, atuarluni sunngiffimmilu sammisassani peqataalluni aamma piffissani nappaammik malussarneruffimmini. Taamaaliornikkut meeqqap meeraqatiminit allaasutut misigaluni misigissutsikkut sunnertisimavallaarnissaa pinngitsoorneqarsinnaavoq. Kaammattuutigineqassaaq meeqqap timersuutini sunngiffimmilu sammisani kajumerisamini peqataatinneqarnissaa, kaammattorneqarlunilu naggussani anniarilerunigit qasuleruniluunniit imminut killilertassasoq. Meeqqap qasusarnini, ullaakkut eqartarnini ilaannilu pitsorluttarnini pillugit immikkut pisariaqartitsinera atuarfimmut ilisimatitsissutigineqassaaq. Aammattaaq ikiuutaasinnaasut pisariaqartitat (soorlu nerrivik issiavillu immikkut ittut) atuakkat assigiiaat arlariit, computerimik iserfissaqarnissaq il.il. pillugit atuarfik eqqumaffiginnissaaq. Ikiuutit iluaqutaasut aamma pisariaqarsinnaapput meeqqap timikkut pisinnaasaasa killeqarnerat pissutigalugu. Kisianni pingaarpoq meeqqap sapinngisamik nalinginnaanerpaamik atuarnermi malinnaanissaa.

JIA katsorsaatissaqanngilaq. Nakorsaateqarpoq nipaallisaataasinnaasunik naggussallu eqqugaasut allanngorpallaannginnissaannut iluaqutaasinnaasunik. Taamaattumik pingaarpoq meeqqap akuttunngitsumik nakorsamit misissorneqartarnissaa, kiisalu meeqqat gigtillit nakorsaannit ukiumut ataasiarluni Kalaallit Nunaannukartartumit.

Meeqqap avatini qanoq illersorsinnaanerlugit, ikiorsiiniutit suusinnaanerinik kiisalu avatimini eqaassuseq, nukittunerunissarlu anguniarlugit pisariaqarpoq tagiartuilluni peqqissaasumit, pillorissaasumillu ilitsersorneqarnissaq.

Systemisk Lupus Erythematosus (SLE)

Nappaat aamma taaneqartarpoq lupus, qangaanerusoq taaguut LED atorneqaraluarpoq.

Nappaat autoimmun-iusutut taaneqartarpoq, tassa timip illersuutaasa timip nammineq sananeqaataasa ilaat saassuttarmagit. Nappaat qaqutigoortuuvoq, arnallu angutiniit quleriaammik eqqugaagajunnerupput.Nappaat malunniuttarpoq timip ipiutaasartaani pisataanilu aseruuttoqarnera pissutigalugu perululernikkut. Soorlu kissarneqarneq, ammip allannguuteqarnera, piffissap ilaani nutsat katattarnerat, ameraasani ajoqutit (soorlu qarngup iluani qinngamilu), nukiit naggussallu annernarneri, qasoqqaneq, tartukkut ajoqutit, inussat taattuluttut nillertullu, allallu ilisarnaataasarput.Nappaat malunniuttarlunilu malunnarunnaartarpoq.Ajorunnaarutaasinnaasumik katsorsaatissaqanngilaq nappaalli atuunnermini nakorsaatinik nipaallisimatinneqarsinnaavoq. Taamaammat akulikitsumik nakorsamit misissorneqartarnissaq pingaaruteqarpoq.Immikkut ilisimasalinnik, soorlu timimik sungiusaasumit, pillorissaasumillu ilitsersorneqartarnissaq, kiisalu isumaginninnerup iluani, kommunimit tapersersorneqarnissaq pisariaqarsinnaasarpoq.