Autisme Spektrum-imik innarluuteqarneq suugami?

Autisme Spektrum forstyrrelse (ASF) aamma nassuiarneqartarpoq peroriartornermi misinnaatilimmik innarluutitut.

Oqartoqaraangat: ”Spektrumtilstand” isumaqartarpoq minnerusumik annertunerusumilluunniit innarluummik atuisoqartoq.

Nassuiaasoqaraangat: ”udviklingsforstyrrelse” isumaqartarpoq qaratsap ineriartornera nalinginnaasumik ingerlanngitsoq.

ASF inunnguuseralugu innarluutaavoq, kingornuttagaasinnaallunilu. Nukappiaqqat innarluutiginerusarpaat , sunali tamatumunnga peqqutaanersoq ilisimaneqanngilaq.

Innarluutitut nalunaarsorneqassappat ajornartorsiutit pingasut atuutissapput:

• Nalinginnaasumik inuit akonrnanni inooqataaneq [1]
• Attaveqarsinnaaneq[2]
• Inooqataanermi nammineerluni takorluuisinnaaneq/ tulluussarsinnaaneq.[3]

Innarluut nalunaarsorneqartarpoq napparsimmavimmi tarnikkut nappaatillit misissorneqartarfianni. Tamannalu nakorsanit, tarnip pissusaanik ilisimasalinnit aammalu PPR/MISI-miillu[4] suliarineqartarpoq angajoqqaat suleqatigalugit .

Autismespektrum immikkoortunut sisamanut tunngavilersuutigineqartarput:

Infantil autisme

Nalinginnaanerusumik innarluutaasarpoq . Meeqqap pingasunik ukioqalinnginnerani ineriartornermik amigaateqarnermik ersersitsisarpoq. Attaveqarniarneq, oqaatsit, allanik isit toqqarlugit isigisaqarsinnaaneq, iliuutsinik uteqattaarisarneq tamakkuupput innarlerneqarsimasartut.

Eqqarsartaatsikkut assigiinngitsumik annertussusilimmik innarluuteqarneq atuussinnaasarpoq.

Atypisk autisme

Atypisk isumaqarpoq: nalinginnaanngitsoq.

Taamatut ittumik autismillit pingasut sinnerlugit ukioqalereeraangata paasineqarajuttarput. Autismeqartunut tunngavilersuutigineqartartut pingasuusut iluanni arlaat ataaseq ersarinnerukkajuttarpoq. Assersuutigalugu eqqarsartaatsikkut kingusissuuneq.

Aspergers syndrom

1994-imi aatsaat pisortatigoortumik Danmarkimi innarluutitut nalunaarsorneqarpoq. Iliuutsinik uteqattaarisarnermik inoqatinillu iluamik samminninnissamik ajornatorsiuteqarnermik kinguneqartarpoq.

Aspergers syndromilliit silatussutsimikkut oqaatsimikkullu ajoquteqakkajunngillat , kisiannili oqaatsinik ineriartortitsinerat meeqqanut allanut naleqqiullugu allaanerusinnaasarpoq. Innarluut ASF-eqartunut allanut naleqqiullugu kingusinnerusukkut paasineqartarpoq. Ilaasa allaat inersimasunngoreerlutik innarluut nalunaarsorneqaraangat paasisarpaat.

Misinnaatilimmik ineriartornermi innarluuteqarneq (GUU)

ASF-illit ilisarnaatit ilaannaat atoraangassuk , imaluunniit arfinilinnik ukioqalereernerup kingorna aatsaat paasineqaraangata, taamatut nalunaarsugaasarput. Meeraq inuusuttorluunniit ”autismimut assingusumik innarluutilittut” taaneqartarpoq autismertumut innarluutit ilaannaat atorpagu.